تا حالا شده فقط چند قدم راه بری، ولی زانوت اونقدر درد بگیره که دلت بخواد همونجا بشینی؟ یا بالا رفتن از پلهها، بلند شدن از روی صندلی و حتی یه پیادهروی ساده برات تبدیل به کار سختی بشه؟ وقتی درد زانو کمکم وارد زندگی روزمره میشه، خیلیها اولش با خودشون میگن «چند روز دیگه خوب میشه!» اما وقتی درد موندگار میشه و دیگه دارو و فیزیوتراپی هم مثل قبل جواب نمیده، یه سؤال مهم مطرح میشه: آیا وقت جراحی تعویض مفصل زانو رسیده؟
عمل تعویض مفصل زانو یکی از روشهای مؤثر برای درمان آسیب و ساییدگی شدید مفصل زانوئه؛ اما خب، تصمیم برای انجام این عمل چیزی نیست که بشه سرسری از کنارش گذشت. اینکه چه زمانی به جراحی نیاز دارید، کدوم نوع تعویض مفصل براتون مناسبه، عمل چطور انجام میشه و بعد از جراحی چقدر طول میکشه تا دوباره روی پاتون راه برید، همگی سؤالهایی هستن که قبل از عمل باید جوابشون رو بدونید. توی ادامه این مطلب قراره قدمبهقدم درباره این عمل، انواع روشها، مراحل عمل، دوران نقاهت و مراقبتهای بعد از اون صحبت کنیم.
برای دریافت نوبت جراحی تعویض مفصل زانو در کرج، با شمارههای زیر تماس بگیرید.
آناتومی زانو
زانو، بزرگترین مفصل بدن است. زانو یک مفصل کندیلی (Condyloid) محسوب شده که بین ران و ساق قرار دارد. (البته تعدادی از منابع معتقدند که زانو نوعی مفصل لولایی است.) در این نوع از مفاصل، یکی از سطوح مفصل به صورت یک یا دو کندیل با سطوح محدب و بیضوی شکل بوده و سطح دیگر از یک یا دو رویه مفصلی مقعر و بیضوی شکل، تشکیل شده است. این مفاصل تیز حول دو محور حرکت می کنند.
در این نوع از مفاصل با چهار نوع حرکت رو به روخواهید بود؛ تا شدن (Flexion)، باز شدن (Extension)، دور شدن (Abduction) و نزديک شدن (Adduction). آناتومی زانو از ساختارهای زیادی از جمله استخوان ها، تاندون ها، رباط ها، غضروف و عضلات تشکیل شده تا بهترین عملکرد زانو حاصل شود. استخوان ران و درشت نی در زانو با یکدیگر مفصل می شوند. رباط ها به ایجاد ثبات در زانو کمک می کنند. رباط های جانبی در امتداد کناره های زانو قرار گرفته و سبب محدود شدن حرکت زانو می شوند.
رباط صلیبی قدامی (ACL) استخوان درشت نی را به استخوان ران در مرکز زانو متصل می کند. رباط صلیبی خلفی (PCL) ، درست در پشت ACL قرار گرفته و حرکت عقب استخوان درشت نی را محدود کرده است.

جراحی تعویض مفصل زانو (Arthroplasty) چیست؟
تعریف این عمل را می توانید در عنوان آن بیابید! همانطور که از اسمش پیداست، در این عمل، پزشک (جراح اورتوپد) قسمت آسیب دیده مفصل زانو را از بدن خارج کرده و ان را با پروتزهای پلاستیکی، فلزی و سرامیکی جایگزین می کند. این عمل درجه اول برای تسکین درد و سفتی زانو ناشی از آرتروز انجام می شود. بیشتر افرادی که این جراحی را انجام می دهند دچار آرتروز زانو پیشرفته هستند که در آن غضروف های زانو فرسوده شده و سطح زانو حفره دار، فرسایش یافته و ناهموار می شود. همچنین جراحی تعویض مفصل زانو می تواند در برخی از افراد مبتلا به ضعف مفصل زانو در اثر آسیب یا بیماری های دیگر نیز صورت پذیرد. با پیشرفت علم، این عمل با ریسک کم انجام شده و سبب بازتوانی مفصل زانو خواهد شد. دو نوع جراحی تعویض مفصل زانو وجود دارد:
- تعویض کامل مفصل زانو که در آن تمام مفصل زانو با پروتزها جایگزین می شوند. این نوع نسبت به روش های دیگر رایج تر است.
- تعویض جزئی مفصل زانو که در آن تنها قسمت های آسیب دیده از بدن خارج شده و با پروتزها پر می شوند.
انواع جراحی تعویض مفصل زانو کدامند؟
عمل تعویض مفصل زانو فقط یک روش ثابت ندارد و با توجه به میزان آسیب مفصل، محل تخریب غضروف، وضعیت رباطها، سن بیمار و شرایط جسمی او میتواند به روشهای مختلف انجام شود. انتخاب نوع مناسب جراحی اهمیت زیادی دارد، زیرا هدف پزشک این است که ضمن کاهش درد و بهبود حرکت زانو، تا حد امکان ساختارهای سالم مفصل را حفظ کند.
تعویض کامل مفصل زانو
تعویض کامل مفصل زانو رایجترین نوع جراحی تعویض مفصل است و معمولاً زمانی انجام میشود که آسیب و ساییدگی بخشهای مختلف مفصل شدید باشد. در این روش، سطوح آسیبدیده استخوان ران و ساق برداشته شده و با اجزای مصنوعی مخصوص جایگزین میشوند.
این روش بیشتر برای افرادی کاربرد دارد که به آرتروز شدید زانو، تخریب گسترده غضروف یا آسیبهای جدی مفصل مبتلا هستند و درد و محدودیت حرکتی آنها با درمانهای غیرجراحی کنترل نمیشود.
تعویض جزئی یا نیمه مفصل زانو
در تعویض جزئی مفصل زانو برخلاف جراحی کامل، تمام مفصل تعویض نمیشود. تنها قسمتی از زانو که دچار آسیب شده است با پروتز جایگزین خواهد شد و بخشهای سالم مفصل تا حد امکان حفظ میشوند.
این روش معمولاً برای بیمارانی مناسب است که آسیب زانو به یک قسمت مشخص محدود شده و سایر قسمتهای مفصل، غضروفها و رباطهای مهم عملکرد مناسبی دارند. تعویض جزئی مفصل میتواند نسبت به جراحی کامل، با حفظ ساختارهای سالم بیشتری همراه باشد، اما مناسب همه بیماران نیست.
تعویض مفصل کشککی ـ رانی زانو
تعویض مفصل کشککی ـ رانی یکی دیگر از انواع جراحی تعویض مفصل زانو است که در آن آسیب موجود در قسمت بین کشکک و استخوان ران درمان میشود. این روش زمانی مطرح میشود که تخریب مفصل عمدتاً در همین ناحیه اتفاق افتاده باشد و قسمتهای دیگر زانو وضعیت مناسبی داشته باشند.
برای دریافت نوبت جراحی تعویض مفصل زانو در فردیس، فرم زیر را پر کنید
تعویض دوطرفه مفصل زانو
گاهی هر دو زانو به دلیل آرتروز یا سایر مشکلات مفصلی دچار آسیب شدید میشوند. در این شرایط ممکن است پزشک تعویض دوطرفه مفصل زانو را پیشنهاد کند.
تعویض هر دو زانو میتواند به صورت همزمان یا در دو مرحله و با فاصله زمانی انجام شود. انتخاب روش مناسب به وضعیت عمومی بیمار، شدت آسیب هر دو زانو و نظر جراح بستگی دارد.
جراحی تعویض مجدد مفصل زانو
پروتز زانو میتواند سالها عملکرد مناسبی داشته باشد، اما در برخی بیماران ممکن است به مرور زمان مشکلاتی مانند شل شدن پروتز، فرسودگی قطعات، عفونت یا آسیب اطراف مفصل ایجاد شود. در چنین شرایطی ممکن است جراحی تعویض مجدد مفصل زانو یا جراحی Revision مورد نیاز باشد.
این جراحی معمولاً نسبت به عمل اولیه پیچیدهتر است و میزان آسیب استخوان، وضعیت پروتز قبلی و علت ایجاد مشکل در انتخاب روش درمان نقش مهمی دارد.
تعویض مفصل زانو با کمک ربات
جراحی رباتیک تعویض مفصل زانو یکی از روشهای جدیدتر در این حوزه محسوب میشود. در این تکنیک، سیستم رباتیک به جراح کمک میکند تا پیش از عمل برنامهریزی دقیقتری داشته باشد و در حین جراحی، محل برش استخوان و جایگذاری اجزای پروتز را با دقت بیشتری تنظیم کند.
البته ربات جایگزین جراح نیست و تصمیمگیری درباره استفاده از این روش همچنان بر اساس شرایط بیمار و تشخیص پزشک انجام میشود.
بهترین نوع جراحی تعویض مفصل زانو کدام است؟
نمیتوان یک روش را به عنوان بهترین نوع عمل تعویض مفصل زانو برای همه بیماران معرفی کرد. اگر آسیب تنها در یک قسمت زانو باشد، ممکن است تعویض جزئی گزینه مناسبی باشد؛ اما در صورت تخریب گسترده مفصل، تعویض کامل معمولاً بیشتر مورد توجه قرار میگیرد.
پزشک با بررسی علائم، معاینه، تصاویر رادیولوژی، میزان تخریب مفصل، وضعیت رباطها و شرایط عمومی بیمار، مناسبترین روش را انتخاب میکند.

مراحل جراحی تعویض مفصل زانو چگونه است؟
عمل تعویض مفصل زانو یک عمل برنامهریزیشده است که از مرحله آمادهسازی بیمار شروع شده و تا توانبخشی و بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره ادامه پیدا میکند. هدف اصلی این جراحی، برداشتن قسمتهای آسیبدیده مفصل و جایگزین کردن آنها با پروتز مصنوعی است.
۱. بررسی و آمادهسازی بیمار قبل از جراحی
قبل از عمل، پزشک وضعیت زانو و شرایط عمومی بیمار را بررسی میکند. معمولاً معاینه فیزیکی، تصویربرداری از زانو و آزمایشهای لازم انجام میشود تا میزان آسیب مفصل مشخص شود.
همچنین بیمار باید پزشک را در جریان بیماریهای زمینهای و داروها و مکملهایی که مصرف میکند قرار دهد. این اطلاعات برای کاهش خطرات احتمالی جراحی و برنامهریزی مناسب قبل از عمل اهمیت دارد.
۲. انتخاب نوع بیهوشی یا بیحسی
در روز جراحی، متخصص بیهوشی شرایط بیمار را بررسی میکند و بر اساس وضعیت جسمی و نوع جراحی، روش مناسب بیهوشی یا بیحسی را انتخاب میکند. جراحی تعویض مفصل زانو میتواند با بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی و سایر روشهای کنترل درد انجام شود. انتخاب روش مناسب برای هر بیمار متفاوت است.
۳. ایجاد برش و دسترسی به مفصل زانو
پس از انجام بیهوشی یا بیحسی، جراح برشی در قسمت جلویی زانو ایجاد میکند تا به مفصل دسترسی داشته باشد. سپس با کنار زدن ساختارهای مورد نیاز، قسمتهای آسیبدیده مفصل در دسترس قرار میگیرند.
۴. برداشتن غضروف و استخوان آسیبدیده
در این مرحله، غضروف فرسوده و قسمتهای آسیبدیده استخوان که در ایجاد درد و اختلال حرکتی نقش دارند، برداشته میشوند. جراح تلاش میکند استخوان سالم را تا حد امکان حفظ کرده و سطوح استخوانی را برای قرارگیری پروتز آماده کند.
۵. قرار دادن اجزای مفصل مصنوعی
پس از آمادهسازی استخوانها، اجزای مختلف پروتز در محل مناسب قرار میگیرند. در تعویض کامل مفصل زانو معمولاً اجزای مصنوعی مربوط به استخوان ران و ساق در جای خود قرار گرفته و یک قطعه مخصوص بین آنها قرار میگیرد تا حرکت مفصل روانتر شود. در صورت نیاز، سطح زیرین کشکک نیز میتواند با قطعه مخصوص پروتز بازسازی شود.
۶. بررسی حرکت و پایداری زانو
پس از قرار دادن پروتز، جراح حرکت زانو، میزان پایداری مفصل و همراستایی اجزای آن را بررسی میکند. این مرحله اهمیت زیادی دارد، زیرا قرارگیری صحیح اجزای پروتز میتواند در عملکرد مناسب مفصل و کاهش مشکلات بعدی مؤثر باشد.
۷. بستن محل جراحی
پس از اتمام مراحل اصلی، محل برش بسته شده و پانسمان مناسب روی آن قرار میگیرد. سپس بیمار به بخش ریکاوری منتقل میشود تا وضعیت عمومی، علائم حیاتی و شرایط او بعد از جراحی تحت نظر قرار گیرد.
۸. شروع حرکت و توانبخشی بعد از عمل
مراقبتهای بعد از جراحی از همان ساعات اولیه آغاز میشوند. کنترل درد، پیشگیری از لخته شدن خون و شروع حرکات مناسب پا از اقدامات مهم این مرحله هستند.
در بسیاری از بیماران، فیزیوتراپی و تمرینهای حرکتی در مدت کوتاهی پس از جراحی شروع میشود. هدف از توانبخشی، افزایش تدریجی دامنه حرکتی زانو، تقویت عضلات اطراف مفصل و کمک به بازگشت بیمار به فعالیتهای روزمره است.

جراحی تعویض مفصل زانو چقدر طول میکشد؟
مدت زمان عمل تعویض مفصل زانو به نوع جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد، اما خود جراحی معمولاً حدود یک تا دو ساعت زمان میبرد. البته مدت حضور بیمار در بیمارستان فقط به زمان عمل محدود نمیشود و مراقبتهای قبل و بعد از جراحی نیز باید در نظر گرفته شوند.
بعد از جراحی تعویض مفصل زانو چه اتفاقی میافتد؟
بعد از عمل، بیمار به تدریج حرکت دادن پا و راه رفتن با کمک وسایل حمایتی را شروع میکند. در ادامه، برنامه فیزیوتراپی و تمرینهای توانبخشی ادامه پیدا میکند تا قدرت عضلات و دامنه حرکتی زانو بهتر شود.
سرعت بهبودی در افراد مختلف یکسان نیست و عواملی مانند سن، وضعیت عضلات، میزان آسیب قبل از عمل، بیماریهای زمینهای و میزان همکاری بیمار در انجام تمرینهای توانبخشی میتوانند بر روند بهبود تأثیر بگذارند.
در مجموع، موفقیت جراحی تعویض مفصل زانو فقط به خود عمل جراحی وابسته نیست. آمادهسازی مناسب قبل از عمل، انتخاب روش مناسب، مراقبتهای بعد از جراحی، کنترل درد و تورم و انجام منظم فیزیوتراپی در کرج همگی در رسیدن به نتیجه مطلوب نقش دارند.
پروتزهای مورد استفاده در آرتروپلاستی از چه موادی ساخته شده اند؟
پروتزهای مورد استفاده در عمل آرتوپلاستی با توجه به اناتومی و فیزیک بدن برای هر بیماری متفاوت است. اما ایمپلنت های فلزی معمولا از آلیاژ کبالت و کروم و تیتانیوم هستند.پروتزها با استفاده از اتصال سیمانی در محل خود مستقر می شوند. آلیاژ کبالت و کروم معمولا در میان سایر ایمپلنت ها رایج تر می باشند. نکته قابل توجه این است که این آلیاژ به هیچ عنوان با ساختار های بدن وارد واکنش نشده و به همین دلیل استحکام سازگاری بالایی دارد. استفاده از ایمپلنت های فلزی و پلاستیکی در کنار یکدیگر سبب می شود تا این عمل به خوبی پیش برود. یک فاصله دهنده پلاستیکی بین سطح تعویض شده و استخوان ران قرار می گیرد که جنس آن از پلی اتن است. بیشتر اجزای کاشت فمور از آلیاژهای فلز (کروم کبالت) یا آلیاژهای سرامیک فلز (زیرکونیم اکسید شده) ساخته شده اند.
چه افرادی به آرتوپلاستی(جراحی مفصل زانو) نیاز دارند؟
در مواردی که دیگر درمان های پزشکی، درد و ناتوانی مفاصل را تسکین ندهند، ممکن است از آرتروپلاستی استفاده شود. البته در اکثر موارد، افرادی که به آرتروز مبتلا هستند مجبور به انجام این عمل می شوند. برخی از درمان های پزشکی برای آرتروز که ممکن است قبل از جراحی مفصل استفاده شود شامل موارد زیر است:
- داروهای ضد التهاب و مسکن
- محدود کردن فعالیت های حرکتی
- استفاده از وسائل کمکی جهت راه رفتن مثل عصا
- فیزیوتراپی و ورزش
- تزریق کورتیکواستروئید در زانو
- تزریق مکمل ویسکوز (جهت افزودن روغن به مفصل برای کاهش درد حرکت مفصل)
- کاهش وزن (برای افراد چاق)
افرادی که عمل آرتوپلاستی یا تعویض نفصل زانو را انجام می دهند، از نظر حرکتی و انجام فعالیت های روزمره بسیار پیشرفت می کنند. بیشتر جراحی های مفصل به لگن و زانو باز می گردد. جراحی مچ پا، آرنج، شانه و انگشتان کمتر انجام می شود.
پروتزهای زانو چند سال عمر می کنند؟
ایمپلنت های کاشت شده در عمل تعویض مفصل زانو، در 80 الی 90 درصد بیماران بین 15 الی 20 سال عمر می کنند. با این حال، پروتزها برای همیشه دوام ندارند. پس از یک دوره 15 تا 20 ساله، ساییدگی و پارگی عمومی ممکن است باعث لق شدن ایمپلنت شود. بسته به شرایط بیمار، ممکن است علائمی ایجاد نشود. اما ممکن است مواردی همچون درد، عفونت، بی ثباتی زانو و سست شدن ایمپلنت مشاهده شود. به همین دلیل جراحان توصیه می کنند که عمل مجدد پس از گذشت مدت زمان معین انجام شود. این تاکید در صورت مشاهده عفونت به الزام تبدیل خواهد شد. عفونت بعد از جراحی تعویض مفصل زانو نادر است، اما اگر باکتری به بدن وارد شود، کاشت زانو نمی تواند از خود در برابر عفونت دفاع کند.

خطرات آرتروپلاستی یا جراحی مفصل زانو چیست؟
این روش نیز مانند همه اعمال جراحی عاری از خطر نیست. ممکن است عوارضی پس از این عمل مشاهده شود که از مهم ترین آن ها می توان به خون ریزی، عفونت، لخته شدن خون در پاها یا ریه ها و شل شدن قطعات ایمپلنت اشاره کرد. اعصاب یا رگهای خونی در ناحیه جراحی ممکن است آسیب ببینند. این مورد می تواند سبب ایجاد ضعف یا سستی در پاها خواهد شد. بسته به شرایط پزشکی خاص شما ممکن است خطرات دیگری نیز داشته باشد. قبل از انجام این کار حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
پس از عمل در بیمارستان
پس از جراحی بلافاصله وارد اتاق ریکاوری می شوید. هنگامی که فشار خون، نبض و تنفس شما ثابت شد کاملا هوشیار بودید، از اتاق ریکاوری خارج می شوید اما به طور معمول چند روز در بیمارستان بستری خواهد شد. مهم ترین کار پس از جراحی این است که به حرکت بپردازید. پس از هوشیاری کامل، متخصص طب فیزیکی با شما ملاقات کرده و برنامه های حرکتی لازم را به شما ارائه می دهد. در این مسیر، فیزیوتراپی نیز بسیار موثر خواهد بود.
پس از ترخیص شدن چه اتفاقی خواهد افتاد؟
پس از ترخیص شدن، رعایت برخی از نکات بسیار ضروری است. تمیز و خشک نگه داشتن محل جراحی حائز اهمیت می باشد. بخیه ها یا منگنه ها در محل جراحی پس از چند روز برداشته خواهد شد. برای کاهش درد خود، از داروهای مسکن توصیه شده پزشک استفاده کنید نه موارد دیگر! همچنین تا زمانی که پزشک اجازه ندهد، نباید رانندگی کنید.
در صورت مشاهده موارد زیر حتما به پزشک مراجعه کنید:
- تب و لرز
- قرمزی، تورم، خونریزی از محل جراحی
- افزایش درد در اطراف محل برش
- بی حسی یا سوزن سوزن شدن
جراحی تعویض مفصل زانو فردیس کرج
پزشکان متخصص طب فیزیکی و توانبخشی برای توانبخشی بیماران با عارضه تعویض مفصل زانو در خدمت بیماران ساکن فردیس کرج میباشند برای دریافت نوبت میتوانید از طریق شماره های تماس سایت در بخش نوبت دهی با ما در ارتباط باشید.
سخن آخر
جراحی تعویض مفصل زانو یکی از روشهای مؤثر برای درمان درد و محدودیت حرکتی ناشی از آسیب شدید و ساییدگی مفصل است؛ بهویژه در شرایطی که درمانهای غیرجراحی نتوانند علائم بیمار را به اندازه کافی کنترل کنند. نوع جراحی و انتخاب پروتز مناسب بر اساس میزان آسیب مفصل، شرایط جسمانی، سن و نیازهای حرکتی بیمار تعیین میشود.
با وجود اینکه تعویض مفصل زانو میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک کند، نتیجه مطلوب تنها به موفقیت جراحی وابسته نیست. رعایت مراقبتهای بعد از عمل، انجام منظم فیزیوتراپی، تقویت عضلات و پیگیریهای پزشکی نقش مهمی در روند بهبودی دارند. بنابراین، تصمیمگیری برای جراحی باید پس از بررسی دقیق شرایط بیمار و مشورت با متخصص ارتوپدی انجام شود تا مناسبترین روش درمان انتخاب شود.


