دیسک گردن یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که میتواند باعث درد، بیحسی و کاهش توانایی حرکتی در گردن و دستها شود. این عارضه معمولاً به دلیل فرسایش تدریجی دیسکهای بین مهرهای یا فشار بیش از حد بر گردن ایجاد میشود. نشستنهای طولانیمدت، حرکات نادرست گردن و افزایش سن از مهمترین عواملی هستند که میتوانند زمینهساز این مشکل باشند.
درمان دیسک گردن بسته به شدت علائم، میتواند شامل روشهای غیرتهاجمی مانند فیزیوتراپی، ورزشهای اصلاحی و مصرف داروهای ضدالتهاب باشد. در موارد شدیدتر، تزریقهای تخصصی یا جراحی ممکن است توصیه شود. انتخاب روش درمانی مناسب تأثیر زیادی در کاهش درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی گردن دارد و به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک میکند.
دیسک گردن و روش های درمانی بدون جراحی
درد گردن یکی از مشکلات رایج است که میتواند ناشی از فتق دیسک گردن باشد. این عارضه با نامهایی مانند بیرونزدگی دیسک، پارگی دیسک یا فشار بر عصب گردنی شناخته میشود. اگر با این مشکل مواجه شدهاید، احتمالاً درد و ناراحتی ناشی از آن را تجربه کردهاید. یکی از پرسشهای متداول بیماران این است که آیا میتوان دیسک گردن را بدون جراحی درمان کرد؟ خوشبختانه، روشهای متعددی برای کاهش علائم و بهبود این عارضه بدون نیاز به عمل جراحی وجود دارد. در ادامه، با این روشها آشنا خواهید شد.
ساختار و عملکرد ستون فقرات
برای درک بهتر علت ایجاد فتق دیسک گردن، شناخت آناتومی ستون فقرات ضروری است. ستون فقرات از ۳۳ مهره تشکیل شده که توسط دیسکهای بین مهرهای از یکدیگر جدا میشوند. این دیسکهای اسفنجی اما مقاوم، همراه با رباطها و مفاصل، پایداری و انعطافپذیری ستون فقرات را حفظ میکنند. در مرکز ستون فقرات، مجرایی به نام کانال نخاعی قرار دارد که طناب نخاعی و اعصاب نخاعی را در بر میگیرد. همچنین، در هر دو طرف ستون فقرات، سوراخهای کوچکی به نام فورامین وجود دارد که امکان خروج ریشههای عصبی از کانال نخاعی را فراهم میکنند.
بخش های اصلی ستون فقرات
ستون فقرات به چهار قسمت تقسیم میشود که هرکدام نقش خاصی در پشتیبانی و حرکت بدن دارند:
۱. ستون فقرات گردنی (ناحیه گردن)
این بخش شامل ۷ مهره (C1 تا C7) است که کوچک و انعطافپذیر هستند. دو مهره اول (C1 و C2) ساختاری تخصصی دارند و امکان حرکات متنوع سر را فراهم میکنند.
۲. ستون فقرات سینهای (ناحیه پشت بالایی)
این قسمت شامل ۱۲ مهره (T1 تا T12) است که هرکدام به یک جفت دنده متصل هستند. این ویژگی، استحکام و پایداری بالایی به قفسه سینه میبخشد.
۳. ستون فقرات کمری (ناحیه کمر)
این بخش معمولاً شامل ۵ مهره (L1 تا L5) است، اما ممکن است در برخی افراد ۴ یا ۶ مهره داشته باشد. این مهرهها بزرگترین مهرههای ستون فقرات هستند و وزن زیادی را تحمل میکنند. انعطافپذیری بالای این قسمت، آن را در معرض آسیبهایی مانند فتق دیسک و تنگی کانال نخاعی قرار میدهد.
۴. ستون فقرات خاجی (پایینترین بخش ستون فقرات)
این ناحیه شامل مهرههای جوشخورده ساکروم (۵ مهره) و دنبالچه (۴ مهره) است. گاهی ممکن است مهره پنجم کمری به استخوان خاجی متصل شود و تنها ۴ مهره کمری باقی بماند.
در ادامه، به بررسی روشهای درمانی غیرجراحی برای دیسک گردن خواهیم پرداخت.
دلایل شایع گردن درد
گردن درد یکی از مشکلات رایجی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه میکنند. در اغلب موارد، این درد به دلیل قرار گرفتن گردن در وضعیت نامناسب برای مدت طولانی ایجاد میشود. با این حال، عوامل مختلفی نیز میتوانند در بروز یا تشدید گردن درد نقش داشته باشند. در ادامه، شش مورد از رایجترین دلایل گردن درد بررسی شده است:
۱. گرفتگی عضلات گردن و اسپاسم عضلانی
یکی از دلایل متداول گردن درد، گرفتگی و اسپاسم عضلات است که میتواند منجر به درد ضرباندار یا درد شدید هنگام حرکت دادن سر شود. این مشکل معمولاً در اثر:
- وضعیت بدنی نامناسب
- خوابیدن بدون حمایت کافی از گردن
- نشستن طولانیمدت پشت میز ایجاد میشود.
۲. آسیبهای ناگهانی
گردن از انعطافپذیری بالایی برخوردار است و به طور مداوم سر را پشتیبانی میکند. این امر باعث میشود که در معرض آسیبهای مختلف قرار گیرد. برخی از عوامل ایجادکننده آسیبهای گردنی عبارتند از:
- تصادفات وسایل نقلیه
- فعالیتهای ورزشی مانند فوتبال
- سقوط از ارتفاع
- شیرجه زدن در آبهای کمعمق در موارد شدید، این آسیبها میتوانند منجر به شکستگی مهرههای گردنی شده و حتی به نخاع آسیب برسانند.
۳. اسپوندیلوز یا آرتروز گردن
اسپوندیلوز گردنی یا آرتروز گردن زمانی رخ میدهد که دیسکهای بینمهرهای فرسوده شوند. این فرسودگی منجر به افزایش اصطکاک بین مهرهها شده و باعث درد و سفتی در گردن میشود. علائم این بیماری شامل:
- درد گردن
- کاهش انعطافپذیری
- ضعف عضلانی است. گرچه درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما با فیزیوتراپی و ورزش میتوان علائم آن را مدیریت کرد.
۴. فتق دیسک گردن
دیسکهای بین مهرهای ممکن است دچار بیرونزدگی شوند و به نخاع یا ریشههای عصبی فشار وارد کنند. این وضعیت که به عنوان فتق دیسک گردن شناخته میشود، میتواند باعث درد شدید در ناحیه گردن، شانهها و بازوها شود. فشار مستقیم بر بافت عصبی موجب تشدید علائم شده و نیاز به درمانهای تخصصی دارد.
۵. رادیکولوپاتی گردنی
رادیکولوپاتی گردنی زمانی رخ میدهد که یکی از ریشههای عصبی در گردن تحت فشار قرار گیرد. این مسئله باعث بروز علائمی مانند:
- انتشار درد از گردن به شانهها و بازوها
- ضعف عضلانی
- بیحسی و احساس سوزنسوزن شدن در دستها میشود. این وضعیت اغلب در اثر آرتروز یا فتق دیسک گردن ایجاد میشود.
۶. تنگی کانال نخاعی
در این بیماری، کانال نخاعی باریک شده و به اعصاب فشار وارد میشود. این مشکل معمولاً در گردن و پایین کمر رخ داده و با درد مزمن همراه است. عواملی مانند استئوآرتریت، تومورهای نخاعی و نقایص مادرزادی میتوانند در ایجاد این بیماری نقش داشته باشند. علائم تنگی کانال نخاعی شامل:
- درد گردن، کمر یا پاها
- تشدید درد با فعالیت بدنی
- تسکین درد با قرار دادن گردن در موقعیت خاص میباشد.
چه زمانی دیسک گردن رخ میدهد؟
دیسکهای بین مهرهای از دو بخش اصلی تشکیل شدهاند: یک لایه بیرونی محکم به نام آنولوس فیبروزوس و یک هسته نرم و ژلهای به نام نوکلئوس پالپوزوس. فتق دیسک گردن زمانی اتفاق میافتد که لایه بیرونی دچار پارگی شود و هسته ژلهای به بیرون نشت کند.
در صورتی که این فتق به عصبهای مجاور فشار وارد کند، فرد ممکن است علائمی مانند درد، بیحسی، گزگز یا ضعف در بازوها و پاها را تجربه کند. همچنین، ماده ژلهای داخل دیسک میتواند عصب را ملتهب کرده و باعث درد شدیدتری شود.
ستون فقرات گردنی از هفت مهره (C1 تا C7) تشکیل شده است که از پایه جمجمه تا قسمت بالایی پشت امتداد دارند. هر مهره با یک عصب مرتبط است، بنابراین محل دقیق فتق دیسک تعیین میکند که کدام عصب تحت تأثیر قرار میگیرد. به عنوان مثال، اگر فتق دیسک بین مهرههای C6 و C7 ایجاد شود، عصب C7 تحت فشار قرار گرفته و علائم در ناحیه مربوط به آن بروز خواهد کرد.
علت دیسک گردن
تشخیص دقیق علت دیسک گردن همیشه آسان نیست، زیرا این عارضه اغلب بهصورت تدریجی و بدون دلیل مشخصی بروز میکند. بااینحال، برخی از عوامل شناختهشده میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند، ازجمله:
- افزایش سن: دیسک گردن معمولاً در نتیجه فرسایش تدریجی دیسکها با افزایش سن ایجاد میشود. این مشکل بیشتر در افراد 30 تا 50 ساله دیده میشود. با گذشت زمان، دیسکها آب خود را از دست میدهند و انعطافپذیری آنها کاهش مییابد. در نتیجه، ساختار دیسک ضعیفتر شده و با کمترین فشار ممکن است دچار پارگی یا فتق شود.
- عوامل ژنتیکی: مشکلات ستون فقرات، از جمله فتق دیسک، ممکن است زمینه ارثی داشته باشند. اگر یکی از اعضای خانواده به این مشکل دچار باشد، احتمال بروز آن در سایر اعضا نیز بیشتر خواهد بود.
- حرکات ناگهانی و شدید: بلند کردن اجسام سنگین، چرخاندن ناگهانی گردن یا انجام حرکات ورزشی غیراصولی میتواند فشار زیادی بر دیسکهای گردنی وارد کند و باعث آسیبدیدگی یا فتق دیسک شود.
- آسیبهای تروماتیک: در برخی موارد، ضربههای شدید ناشی از تصادفات رانندگی، سقوط یا آسیبهای ورزشی میتواند باعث پارگی یا جابهجایی دیسک گردن شود.
- عوامل کمتر شایع: برخی اختلالات بافت همبند یا ناهنجاریهای مادرزادی ستون فقرات نیز ممکن است فرد را مستعد فتق دیسک گردن کنند.
اگر علائمی مانند درد مداوم گردن، بیحسی، ضعف عضلانی یا احساس گزگز در دستها و بازوها دارید، بهتر است برای بررسیهای دقیقتر به پزشک مراجعه کنید.
علائم و تشخیص دیسک گردن
دیسک گردن میتواند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کند که شدت آنها به میزان فشرده شدن اعصاب و ساختارهای اطراف بستگی دارد.
- گردن درد
- درد هنگام چرخاندن سر یا خم شدن گردن
- درد پشت سر
- سفتی گردن و کاهش انعطافپذیری آن
- درد در بازوها یا نزدیک تیغه شانه
- محدود شدن دامنه حرکتی گردن
- از دست دادن قدرت در بازوها و شانهها
در برخی موارد، فشار روی اعصاب گردنی باعث علائمی مانند سوزنسوزن شدن، بیحسی یا ضعف در گردن، شانهها و بازوها میشود.
تشخیص دیسک گردن
- بررسی سابقه پزشکی
پزشک ابتدا درباره علائم بیمار، شدت درد و هرگونه آسیب قبلی سوال میکند.
- معاینه فیزیکی
- بررسی دامنه حرکتی گردن
- ارزیابی قدرت عضلات و رفلکسهای عصبی
- بررسی بیحسی، ضعف یا درد تیرکشنده
- روشهای تصویربرداری
- MRI (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی): بهترین روش برای بررسی دیسکها، اعصاب و نخاع است.
- سیتیاسکن یا میلوگرافی: در صورت در دسترس نبودن MRI، این روشها به شناسایی فشردگیهای دیسکی کمک میکنند.
- الکترومیوگرافی (EMG)
این تست برای بررسی عملکرد عصبها و تشخیص دقیق عصبی که تحت فشار فتق دیسک قرار گرفته است انجام میشود.
دیسک گردن ممکن است علائمی شبیه سایر بیماریهای ستون فقرات داشته باشد. بنابراین، پزشک ممکن است از روشهای مختلف تشخیصی برای رد سایر علل احتمالی درد استفاده کند.
پیشگیری از دیسک گردن
برای پیشگیری از دیسک گردن و کاهش دردهای ناشی از آن، اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن اهمیت زیادی دارد. استفاده از یک صندلی استاندارد و تنظیم ارتفاع میز به نحوی که بدن در وضعیت صحیح قرار گیرد، میتواند از ایجاد فشار اضافی روی گردن جلوگیری کند. همچنین، تنظیم صحیح ارتفاع صفحه نمایش بهطوریکه چشمها کمی به سمت پایین متمایل باشند، مانع از خم شدن سر و فشار روی مهرههای گردنی خواهد شد.
داشتن تحرک کافی نیز ضروری است، زیرا نشستن طولانیمدت باعث خشکی و تنش عضلات گردن میشود. بنابراین، توصیه میشود در طول روز بهطور منظم از جای خود بلند شوید، قدم بزنید و حرکات کششی انجام دهید. هنگام خواب نیز بهتر است از بالش و تشک استاندارد استفاده کنید و از خوابیدن روی شکم بپرهیزید، زیرا این حالت گردن را در وضعیت نامناسبی قرار میدهد و به مهرههای گردنی فشار وارد میکند.
انجام ورزشهای منظم، بهویژه تمرینات تقویتی برای گردن، نقش مهمی در جلوگیری از آسیبهای این ناحیه دارد. عضلات قویتر از ستون فقرات حمایت بیشتری کرده و خطر بروز مشکلات گردنی را کاهش میدهند. علاوه بر این، حفظ وزن در محدوده متعادل نیز تأثیر بسزایی در کاهش فشارهای اضافی روی ستون فقرات دارد. رعایت این نکات ساده، احتمال ابتلا به مشکلات گردنی را کاهش داده و به حفظ سلامت ستون فقرات کمک میکند.
فیزیوتراپی چگونه به درمان دیسک گردن کمک میکند؟
اگر به دنبال راهکاری غیرتهاجمی برای کاهش درد و بهبود عملکرد گردن خود هستید، فیزیوتراپی میتواند گزینهای ایدهآل باشد. پس از تشخیص دیسک گردن توسط پزشک، یک فیزیوتراپیست باتجربه میتواند با استفاده از تکنیکهای خاص به کاهش فشار عصبی، افزایش استقامت، بهبود انعطافپذیری و تقویت عضلات گردن کمک کند.
با ادامه جلسات فیزیوتراپی، بهمرور توانایی انجام فعالیتهای روزمره خود را بازمییابید، وضعیت بدنی سالمتری خواهید داشت و درد گردن دیگر مانعی برای زندگی شما نخواهد بود.
تعداد جلسات فیزیوتراپی برای درمان دیسک گردن
مدت درمان به شدت دیسک گردن و صلاحدید فیزیوتراپیست بستگی دارد. در بیشتر موارد، روند بهبودی بین ۴ تا ۸ هفته طول میکشد، اما معمولاً پس از دو هفته، اولین نشانههای بهبودی احساس میشود.
تکنیک های فیزیوتراپی برای درمان دیسک گردن
فیزیوتراپی شامل ترکیبی از تمرینات فعال و غیرفعال است که به کاهش درد و بهبود عملکرد گردن کمک میکنند. برخی از تکنیکهای غیرفعال مؤثر در درمان دیسک گردن عبارتند از:
درمان دستی (منوال تراپی):
- اعمال فشار مستقیم توسط فیزیوتراپیست روی مفاصل و بافتهای نرم
- کاهش درد و تنش عضلانی
- افزایش دامنه حرکتی و بهبود انعطافپذیری
- افزایش گردش خون و کاهش التهاب
- ایجاد حس آرامش در بیمار
تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست (TENS):
- ارسال پالسهای الکتریکی به اعصاب و عضلات گردن
- افزایش ترشح اندورفین (مسکن طبیعی بدن)
- کاهش درد و بهبود عملکرد عضلات
نقش تمرینات فعال در بهبود دیسک گردن
علاوه بر روشهای غیرفعال، انجام تمرینات فعال نقش مهمی در تقویت عضلات گردن و جلوگیری از بازگشت درد دارد. برخی از این تمرینات شامل:
حرکات کششی: کمک به افزایش انعطافپذیری و کاهش فشار روی دیسک گردن
تمرینات تقویتی: تقویت عضلات گردن و جلوگیری از ضعف عضلانی
تمرینات اصلاحی: بهبود وضعیت بدنی و کاهش فشار روی ستون فقرات
فیزیوتراپی یک روش ایمن و مؤثر برای کاهش درد دیسک گردن و بهبود عملکرد حرکتی است. با پیگیری یک برنامه درمانی منظم و انجام تمرینات مناسب، میتوانید درد گردن خود را کنترل کرده و از بازگشت آن جلوگیری کنید. اگر گردندرد شما ادامه دارد، بهتر است هرچه زودتر با یک متخصص فیزیوتراپی مشورت کنید تا زندگی بدون درد را تجربه کنید.
بهترین مرکز فیزیوتراپی دیسک گردن در فردیس کرج
اگر به دنبال بهترین فیزیوتراپیست فردیس هستید، کلینیک نشاط البرز یکی از گزینههای ایدهآل برای درمان این عارضه محسوب میشود. این مرکز با بهرهگیری از تجهیزات مدرن و روشهای درمانی پیشرفته، به بیماران کمک میکند تا دردهای ناشی از دیسک گردن را کاهش داده و عملکرد طبیعی گردن خود را بازیابند. فیزیوتراپیستهای مجرب کلینیک با ارزیابی دقیق وضعیت بیمار، برنامهای شخصیسازیشده برای درمان ارائه میدهند که شامل تکنیکهایی مانند منوال تراپی، تمرینات تقویتی، کششهای درمانی و تحریک الکتریکی است.
کلینیک نشاط البرز با تمرکز بر ارائه درمانهای مؤثر و غیرتهاجمی، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیسک گردن دارد. این مرکز با محیطی آرام و مجهز، به بیماران این امکان را میدهد که تحت نظر متخصصان حرفهای، روند درمانی خود را با اطمینان و آرامش طی کنند. هدف اصلی این مجموعه، کاهش درد، افزایش انعطافپذیری و تقویت عضلات گردن برای جلوگیری از مشکلات بعدی است.
نکته نهایی در مورد فیزتواپی و توانبخشی دیسگ گردن
فیزیوتراپی و توانبخشی دیسک گردن یکی از مؤثرترین روشهای غیرجراحی برای کاهش درد و بهبود عملکرد گردن است. با انجام تمرینات تخصصی و استفاده از تکنیکهای درمانی مانند منوال تراپی، تحریک الکتریکی و تمرینات کششی، میتوان فشار روی دیسکهای آسیبدیده را کاهش داد و دامنه حرکتی گردن را افزایش داد. فیزیوتراپی نهتنها به تسکین درد کمک میکند، بلکه با تقویت عضلات اطراف گردن و بهبود وضعیت بدن، از بازگشت مجدد مشکلات جلوگیری میکند.
برای دستیابی به نتایج بهتر، رعایت توصیههای فیزیوتراپیست و انجام تمرینات در خانه بسیار مهم است. همچنین، اصلاح عادات روزمره مانند حفظ وضعیت صحیح بدن هنگام نشستن، تنظیم ارتفاع مانیتور و پرهیز از حرکات ناگهانی گردن تأثیر زیادی در روند بهبودی دارد. با پایبندی به برنامه توانبخشی، میتوان از بروز دردهای مزمن جلوگیری کرد و زندگی بدون محدودیت و ناراحتی را تجربه کرد.
